Turnkey vs Kısmi (Consignment) PCBA Montajı: Maliyet ve Kontrol Karşılaştırması
Elektronik ürün geliştirme sürecinde en kritik kararlardan biri, PCBA (Printed Circuit Board Assembly) montajınızı hangi modelle yaptıracağınızdır. Full Turnkey mi, Partial Turnkey (Hibrit) mi, yoksa Full Consignment mı? Bu karar, projenizin maliyetini, teslimat süresini, kalite kontrolünü ve hatta fikri mülkiyet güvenliğinizi doğrudan etkiler.
2024-2026 döneminde küresel çip krizinin ardından normalleşen ancak hâlâ kırılgan olan tedarik zincirleri, bu kararı her zamankinden daha stratejik hale getirdi. Türkiye pazarında bu konuda kapsamlı bir Türkçe kaynak bulunmaması, bizi bu karşılaştırma rehberini hazırlamaya yöneltti.
Bu yazıda, üç PCBA montaj modelini gerçek maliyet kırılımları, gizli maliyetler, sahte komponent riskleri ve hacim bazlı karar matrisi ile derinlemesine inceleyeceksiniz.
Üç PCBA Montaj Modeli Nedir?
PCBA montaj sürecinde temel olarak üç farklı tedarik modeli kullanılır. Her birinin kendine özgü avantajları, dezavantajları ve en uygun kullanım senaryoları vardır.
1. Full Turnkey (Tam Anahtar Teslim)
Full Turnkey modelde, EMS (Electronics Manufacturing Services) sağlayıcınız tüm süreci üstlenir: PCB üretimi, komponent tedariki, montaj, test ve sevkiyat. Siz yalnızca Gerber dosyalarınızı, BOM (Bill of Materials) listenizi ve tasarım spesifikasyonlarınızı gönderirsiniz.
Öne çıkan özellikler:
2. Partial Turnkey / Hibrit Model
Hibrit modelde, kritik veya özel komponentleri siz tedarik edersiniz, geri kalan standart komponentleri EMS firması sağlar. Örneğin, özel bir ASIC, lisanslı bir mikroişlemci veya uzun tedarik süreli bir sensör sizden gelirken, dirençler, kapasitörler ve konnektörler EMS tarafından karşılanır.
Öne çıkan özellikler:
3. Full Consignment (Tam Müşteri Tedarikli)
Full Consignment modelde, tüm komponentleri ve hatta PCB'yi siz tedarik ederek EMS firmasına gönderirsiniz. EMS firması yalnızca montaj, lehimleme ve test hizmetlerini sunar.
Öne çıkan özellikler:
> Hommer Zhao, WellPCB Genel Müdürü: "20 yılı aşkın EMS deneyimimizde gördüğümüz en büyük hata, şirketlerin yalnızca birim fiyata bakarak consignment modeli seçmesidir. Ancak toplam sahip olma maliyetini — tedarik personeli, depolama, fire oranları ve kalite kontrol süreleri dahil — hesapladığınızda, tablo çoğu zaman tam tersine döner."
Gerçek Maliyet Kırılımı: Rakamlarla Karşılaştırma
Maliyet karşılaştırmasını somutlaştırmak için, 100 adetlik orta karmaşıklıkta bir IoT kontrol kartı üzerinden gerçekçi bir örnek inceleyelim. Bu kart yaklaşık 120 farklı komponent içermekte, 4 katmanlı PCB kullanmakta ve BGA dahil karışık montaj teknolojisi gerektirmektedir.
Birim Maliyet Kırılımı (100 Adet, USD)
| Maliyet Kalemi | Full Turnkey | Partial Turnkey | Full Consignment |
|---|---|---|---|
| PCB üretimi | $8.50 | $8.50 | Müşteri tedarik ($7.80) |
| Standart komponentler | $22.00 | $18.50 (EMS) | Müşteri tedarik ($19.20) |
| Kritik komponentler | $15.00 (EMS) | Müşteri tedarik ($13.50) | Müşteri tedarik ($13.50) |
| EMS komponent markup'ı (%8-15) | $4.80 | $2.40 | $0.00 |
| Montaj işçiliği | $6.00 | $6.50 | $7.50 |
| Test ve kalite kontrol | $2.50 | $2.50 | $3.00 |
| Görünen birim maliyet | $58.80 | $51.90 | $51.00 |
İlk bakışta Full Consignment en ucuz görünüyor. Ancak gizli maliyetleri eklediğimizde:
Gizli Maliyet Analizi (100 Adetlik Sipariş Bazında)
| Gizli Maliyet Kalemi | Full Turnkey | Partial Turnkey | Full Consignment |
|---|---|---|---|
| Tedarik personeli süresi (saat) | 0 | 8-12 saat | 40-60 saat |
| Tahmini personel maliyeti | $0 | $200-$350 | $1,000-$1,800 |
| Depolama ve envanter yönetimi | $0 | $50-$100 | $200-$400 |
| Gelen komponent kargo (çoklu sevkiyat) | $0 | $30-$80 | $150-$350 |
| Komponent doğrulama ve sayım | $0 | $50 | $200 |
| Fazla komponent fire/stok maliyeti (%3-5 attrition) | $0 | $40-$70 | $100-$200 |
| Toplam gizli maliyet | $0 | $370-$650 | $1,650-$2,750 |
| Birime yansıyan gizli maliyet | $0 | $3.70-$6.50 | $16.50-$27.50 |
IPC-A-610 standardına göre yapılan kalite kontrol süreçleri, consignment modelde ek maliyet ve süre doğurur çünkü gelen malzemelerin ayrıca doğrulanması gerekir.
Sonuç: 100 adetlik bir siparişte Full Consignment'ın gerçek toplam birim maliyeti $67.50-$78.50 aralığına çıkabilirken, Full Turnkey $58.80'da sabit kalır. Ancak bu denge, hacim arttıkça değişir.
Sahte (Counterfeit) Komponent Riski
Elektronik endüstrisinin en ciddi sorunlarından biri sahte komponentlerdir. ERAI (Electronic Resellers Association International) verilerine göre, küresel sahte komponent piyasası yılda 75 milyar doları aşmaktadır. 2024-2026 döneminde çip krizinin ardından piyasaya çıkan stoklar arasında sahte oranının arttığı raporlanmıştır.
Modellere Göre Sahte Komponent Riski
| Risk Faktörü | Full Turnkey | Partial Turnkey | Full Consignment |
|---|---|---|---|
| Tedarik kaynağı kontrolü | EMS'in onaylı distribütör ağı | Paylaşılmış | Tamamen müşteride |
| Gelen malzeme testi | EMS sorumluluğunda | Kısmen EMS | Sınırlı (ek maliyet) |
| Sorumluluk sahte tespit edilirse | EMS | Paylaşılmış | Müşteri |
| X-ray / dekapsülasyon testi | Standart sürecin parçası | Kısmen dahil | Ek ücretli |
| Risk seviyesi | Düşük | Orta | Yüksek |
> Hommer Zhao: "WellPCB olarak tüm turnkey siparişlerimizde komponentleri yalnızca IPC-1752A uyumlu, onaylı distribütörlerden tedarik ediyoruz. Consignment siparişlerde ise müşteriden gelen komponentlerin orijinalliğini doğrulamak için ek test süreçleri uyguluyoruz; ancak bu süreç hem maliyeti hem teslimat süresini artırıyor."
Full Consignment modelde, özellikle broker kanallarından tedarik edilen komponentlerde sahte parça riski 5-10 kat daha yüksek olabilir. Bu risk, medikal cihazlar, otomotiv elektroniği ve havacılık gibi kritik uygulamalarda kabul edilemez düzeydedir.
Fikri Mülkiyet (IP) Koruma Değerlendirmesi
Bazı şirketler, BOM listesinin ve komponent seçimlerinin rekabet avantajı taşıdığı durumlarda consignment modeli IP koruma aracı olarak tercih eder. Ancak bu yaklaşımın etkinliğini doğru değerlendirmek gerekir:
Gerçekte, montaj için gönderilen komponentlerin fiziksel olarak EMS tesisinde olması, BOM bilgisinin tamamen gizli kalmasını imkansız kılar. Bu nedenle IP korumasının temel aracı, montaj modeli seçimi değil, güçlü NDA anlaşmaları ve güvenilir EMS ortaklığı olmalıdır.
Hacim ve Aşamaya Göre Karar Matrisi
Doğru montaj modelini seçerken, projenizin hangi aşamada olduğu ve üretim hacmi belirleyici faktörlerdir.
Proje Aşaması - Model Önerisi
| Aşama | Hacim | Önerilen Model | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| Prototip / EVT | 1-20 adet | Full Turnkey | Hız ve basitlik kritik; BOM henüz kesinleşmemiş |
| Pilot / DVT | 20-200 adet | Full Turnkey veya Partial Turnkey | Tedarik zinciri doğrulama başlar |
| Ön seri / PVT | 200-1,000 adet | Partial Turnkey | Kritik parçalarda uzun vadeli tedarik anlaşmaları yapılır |
| Seri üretim | 1,000-10,000 adet | Partial Turnkey | Maliyet optimizasyonu ile kontrol dengesi |
| Yüksek hacim | 10,000+ adet | Full Turnkey veya Partial Turnkey | EMS'in toplu alım gücü kritik avantaj sağlar |
| Özel durum: Hassas IP | Herhangi | Partial Turnkey | Kritik parçalar müşteri kontrolünde |
Prototipten seri üretime geçiş sürecini ayrıntılı olarak incelediğimiz rehberimiz, bu aşamaların her birinde dikkat edilmesi gerekenleri kapsamlı şekilde ele almaktadır.
Yaygın Yanlış Anlamalar
Sektörde bu üç model hakkında sıkça karşılaşılan bazı yanlış kanılar bulunmaktadır. Bunları düzeltelim:
Yanlış 1: "Consignment her zaman daha ucuzdur"
Gerçek: Yalnızca birim komponent maliyetine bakıldığında doğru görünür. Ancak toplam sahip olma maliyeti (TCO) hesaplandığında — tedarik personeli, lojistik, depolama, fire, kalite kontrol ve fırsat maliyeti dahil — consignment genellikle düşük ve orta hacimlerde daha pahalıdır. Yukarıdaki 100 adetlik örneğimizde consignment'ın gerçek maliyetinin turnkey'den %15-33 daha yüksek olduğunu gösterdik.
Yanlış 2: "Turnkey'de kalite kontrolünüz yoktur"
Gerçek: Profesyonel EMS firmaları, IPC standartlarına uygun kapsamlı kalite kontrol süreçleri uygular. Müşteri, onaylı tedarikçi listesi (AVL) belirleme, komponent marka tercihi yapma ve tüm test raporlarına erişme hakkına sahiptir. Kalite süreçlerimizi inceleyerek bu konuda detaylı bilgi alabilirsiniz.
Yanlış 3: "Consignment ile IP'mi koruyabilirim"
Gerçek: Montaj sürecinde EMS firması komponentleri fiziksel olarak kullandığından, BOM bilgisi her halükarda görünür hale gelir. IP korumasının en etkili yolu güçlü NDA anlaşmaları ve güvenilir EMS ortaklığıdır — montaj modeli değil.
Yanlış 4: "Küçük hacimlerde turnkey teklif alınamaz"
Gerçek: Modern EMS firmaları, prototip ve küçük seri üretim için de turnkey hizmet sunar. WellPCB olarak 1 adetten başlayan turnkey PCBA montaj hizmeti sağlıyoruz.
Yanlış 5: "EMS markup'ı soygunculuktur"
Gerçek: EMS komponent markup'ı (%8-15 aralığı), tedarik yönetimi, gelen malzeme kalite kontrolü, depolama, envanter riski ve nem hassas komponentlerin (MSD) uygun muhafazasını kapsar. Bu hizmetleri kendiniz yönettiğinizde toplam maliyetin genellikle markup'tan daha yüksek olduğu görülür.
2024-2026 Tedarik Zinciri Perspektifi
Küresel çip krizi (2020-2023) döneminde birçok şirket, consignment veya hibrit modele geçiş yaptı çünkü EMS firmaları kritik komponentleri zamanında tedarik edemiyordu. 2024-2026 döneminde ise:
Bu dönemde en dayanıklı tedarik zinciri stratejisi, Partial Turnkey modeli ile kritik parçalarda çift kaynaklı tedarik planı oluşturmaktır.
Hangi Modeli Ne Zaman Seçmelisiniz?
Aşağıdaki kontrol listesi, doğru modeli belirlemenize yardımcı olacaktır:
Full Turnkey'i seçin eğer:
Partial Turnkey'i seçin eğer:
Full Consignment'ı seçin eğer:
PCBA tedarikçi seçim kriterleri rehberimizde, hangi modeli seçerseniz seçin dikkat etmeniz gereken kalite ve güvenilirlik parametrelerini detaylı olarak inceliyoruz.
> Hommer Zhao: "Müşterilerimizin %70'inden fazlası Full Turnkey veya Partial Turnkey modeli tercih ediyor. Bunun temel nedeni, toplam maliyetin düşük olmasının ötesinde, üretim sürecinde tek bir sorumlu muhatap olmanın sağladığı operasyonel verimlilik. Özellikle Türkiye'den ve Avrupa'dan gelen müşterilerimiz için zaman dilimi farkı ve lojistik mesafe, turnkey modelinin avantajını daha da belirgin hale getiriyor."
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Turnkey PCBA montajda komponent fiyatları neden piyasadan yüksek görünüyor?
EMS firmalarının komponent fiyatlarına eklediği %8-15 markup, yalnızca bir kâr marjı değildir. Bu oran; tedarik yönetimi, gelen malzeme kalite kontrolü (IQC), nem hassas komponentlerin (MSD) uygun muhafazası, envanter riski ve depolama maliyetlerini kapsar. Tüm bu süreçleri kendi bünyenizde yönettiğinizde toplam maliyetin genellikle bu markup'tan daha yüksek olduğu görülmektedir.
Consignment siparişlerde fazla gönderilen komponentler ne olur?
Endüstri standardı olarak BOM miktarının %3-5 fazlası gönderilmesi önerilir (SMT hatası, besleme kayıpları vb. için). Montaj sonrası kalan fazla komponentler müşteriye iade edilebilir veya bir sonraki sipariş için EMS tesisinde muhafaza edilebilir. Bu fazla komponentlerin maliyeti ve lojistiği tamamen müşteriye aittir.
Turnkey'den consignment'a veya tam tersine geçiş yapabilir miyim?
Evet, proje aşamanız ve hacminiz değiştikçe model değişikliği yapılabilir. Yaygın bir yaklaşım: prototip aşamasında Full Turnkey, seri üretimde Partial Turnkey modeline geçmektir. Geçiş öncesinde EMS firmanızla detaylı planlama yapmanız önerilir.
Consignment siparişlerde montaj hatası olursa sorumluluk kime aittir?
Montaj hatası (lehimleme kusuru, yanlış yerleştirme vb.) EMS firmasının sorumluluğundadır. Ancak komponent kalite sorunları (sahte parça, spesifikasyon dışı komponent, hasarlı teslimat) consignment modelde müşterinin sorumluluğundadır. Bu ayrım, anlaşmanızda net olarak tanımlanmalıdır.
Hangi endüstriler için hangi model daha uygundur?
Medikal ve havacılık: Komponent izlenebilirliği kritik olduğundan, Full Turnkey veya onaylı distribütör zorunluluğu olan Partial Turnkey tercih edilir. Tüketici elektroniği: Maliyet baskısı yüksek ve hacimler büyük olduğundan, Partial Turnkey veya Full Consignment değerlendirilebilir. Endüstriyel otomasyon: Uzun ürün yaşam döngüsü ve düşük-orta hacimler nedeniyle Full Turnkey genellikle en verimli modeldir.
Minimum sipariş adedi (MOQ) modele göre değişir mi?
Evet, Full Turnkey'de genellikle MOQ daha esnektir çünkü EMS firması komponentleri farklı projeler arasında optimize edebilir. Consignment'ta ise distribütörlerin kendi MOQ gereksinimleri doğrudan müşteriye yansır ve bu durum küçük siparişlerde birim maliyeti önemli ölçüde artırabilir.
Maliyet Karşılaştırması: Özet İstatistikler
Sektör verilerine ve WellPCB müşteri projelerine dayanan özet karşılaştırma:
Sonuç ve Harekete Geçin
PCBA montaj modeli seçimi, yalnızca bir maliyet kararı değil — stratejik bir tedarik zinciri kararıdır. Doğru model, projenizin aşamasına, hacmine, ekip yapınıza ve risk toleransınıza göre şekillenir.
Özetlemek gerekirse:
PCB üretim ve montaj süreçlerinizi en verimli modelle planlamak, maliyet optimizasyonu fırsatlarını değerlendirmek ve projenize özel teklif almak için hemen bizimle iletişime geçin.
**Ücretsiz Teklif ve Montaj Modeli Danışmanlığı İçin Formu Doldurun**